stedelijk – Thomas Kemme Architecten – Den Bosch

transformatie ‘De Elisabeth’

Thomas Kemme — Thu, 02 Jan 2025 08:57:34 +0000

transformatie De Elisabeth Utrecht

In hartje Utrecht is De Elisabeth gebouwd tegenover Hoog Catharijne met 12 appartementen boven de nieuwe winkel. Het betreft nieuwbouw én transformatie van Broekman Herenmode. De karakteristieke gevel uit de jaren ’20 op de hoek van de Lange Elisabethstraat is gerestaureerd en de betonstructuur aan Achter Clarenburg is hergebruikt en opgetopt.

Onze architectuur volgt de pandsgewijze percelen en zoekt aansluiting, zowel bij de maat van de binnenstad, als met de grootstedelijke schaal van het naastgelegen winkelcentrum. Vanuit Hoog Catharijne markeert een nieuw hoekpand de Korte Elisabethstraat. Het plan kwam tot stand in nauwe samenwerking met de gemeentelijke dienst Stedenbouw.

Het plan toont de mogelijkheid van woonverdichting van de binnenstad boven de winkelstraat. Boven de nieuwe winkel zijn 12 appartementen en studio’s gerealiseerd aan een daktuin met de oude poort en bestaande steeg als toegang. Een goede start voor het hele bouwblok? We zien veel potentie voor het wonen in de stad in de rust van een opgewaardeerde binnenhof met een groen daklandschap.

Opgeleverd in december 2024

villa Gasthuiskwartier

Janne — Tue, 23 Jan 2024 13:00:00 +0000

BAI Juryrapport 16 april 2026 – 1e prijs

“Gebouwd op de kademuur naast de Gasthuispoort, nestelt de villa zich in een uitzonderlijk complexe en gelaagde stedelijke context. De nabijheid van de Binnendieze, de historische binnenstad en de archeologische ondergrond vraagt om een ontwerp dat zich bewust is van zijn omgeving. Het gebouw kiest niet voor een nadrukkelijke aanwezigheid, maar voor een verfijnde en precieze positionering. De voorzijde oogt ingetogen, bijna terughoudend, terwijl het gebouw zich aan de andere zijde opent naar licht, lucht en het stedelijk leven.
De jury roemt de intelligentie en subtiliteit waarmee het project zich in het stedelijk weefsel voegt. Juist op een plek waar de verleiding groot is om alleen nog te refereren aan het verleden, kiest het ontwerp voor een eigentijdse benadering. Door het gebruik van moderne materialen en het integreren van historische elementen ontstaat een overtuigende dialoog tussen oud en nieuw. Het gebouw maakt geen historiserend gebaar, maar toont zich als een product van deze tijd. Daarmee wordt het niet alleen een zorgvuldige toevoeging, maar ook een richtinggevend voorbeeld. Het laat zien dat kwaliteit juist in het weglaten en het precies positioneren gevonden kan worden. In die zin belichaamt het project de zoektocht van de stad naar een nieuwe balans tussen geschiedenis en toekomst.”

link naar BAI: https://www.baiweb.nl/winnaars-en-nominaties-bekend-beste-bossche-gebouw-2020-2025/

link naar Architectenweb: https://architectenweb.nl/nieuws/artikel.aspx?id=60796

Toelichting 2021
In het centrum van ’s-Hertogenbosch is een stadsvilla gebouwd op de kade van de Binnendieze naast de oude toegangspoort tot het Gasthuiskwartier.

De woning ligt ingebed in de context van een waterloop door de dichte binnenstad en is verweven met archeologische resten. Het woonhuis oogt gesloten maar opent zich naar de zon en de rivier, met uitzicht op de Sint Janskathedraal. Voor passanten zijn de exotische hemelbomen in de omsloten tuin een belevenis op straat.

Met de sloop van het vroegere Groot Ziekengasthuis aan de Zuid-Willemsvaart is maar liefst 5 hectare bouwgrond vrijgekomen. De rafelige aansluiting van het Gasthuiskwartier op het oude centrum leent zich echter niet eenvoudig voor projectmatige woningbouw. Afwachtend spreekt men over het ‘zwerfgebied’, waar ruimte is voor bijzondere- ook particuliere initiatieven.

Het perceel is ontstaan uit afspraken tussen de VOF Gasthuiskwartier, AM Gebiedsontwikkeling, Gemeente ’s-Hertogenbosch en omwonenden, rekening houdend met de aanwezige monumentale bomen. Uit de vorm van het kavel volgt de plattegrond met hoofdentree en middengang die het huis klassiek-symmetrisch verdeelt: de serviceruimten links en de woonruimte rechts, met respectievelijk de zijingang en de omsloten tuin. De opening in de kademuur creëert een venster tussen natuur en stad. Deze opening, gebaseerd op bouwsporen van twee kelderramen, biedt een plek met historische identiteit waar de geschiedenis in de nieuwe villa voortleeft.

De bouwmethode is traditioneel met dragende wanden en betonvloeren en een houten kap, waarvan de dakvorm is ontleend aan het tegenovergelegen Jozefpaviljoen. Als metselwerk is de baksteen en voeg van het Kolumbamuseum in Keulen toegepast; door speciale detaillering is dit vrijwel zonder dilataties uitgevoerd. Het dak is gedekt met Petersen Cover en de kademuur is binnen en buiten uitgevoerd met een speciaal op kleur gebakken steen in het Kolumbaformaat. Na deskundig onderzoek is voor de tuinmuur een slanke paalfundering aangebracht tussen de wortelkluit van de hemelbomen, waardoor de muur met geïntegreerde balk en een zitbankje ‘zweeft’ boven de wortels. Dankzij een bodemwisselaar en luchtwarmtepomp in de schoorsteen, in combinatie met optimale isolatie en de louvre-zonwering, is de woning gasloos maar niet geheel energieneutraal.

De Rode Winkel Utrecht

Thomas Kemme — Fri, 12 Jan 2024 14:00:00 +0000

De familie Broekman maakt al 180 jaar naam in de Lange Elisabethstraat in Utrecht. Dit gebied is nu kernwinkelgebied bij Hoog Catharijne. Begonnen als ‘winkel-aan-huis’ is De Rode Winkel uitgegroeid tot grootste ‘multibrand jeans store’ van Europa.

Oorsprong naam De Rode Winkel

Tegenover ‘Thom Broekman Herenmode’ staat nog het oude atelier (Gemeentelijk monument) waar werkkleding geproduceerd en verkocht werd. Vredenburg kende toen een veemarkt, en zo wees men voor een nieuwe broek naar de met loodmenie geschilderde pui. ‘De Rode Winkel’ is nu een merk.

Verbeterde routing

Ons bouwplan maakt gewoon gebruik van de historische bouwstructuur die er al staat, én beantwoordt zo de toekomstplannen die het familiebedrijf maakte. Een doordacht winkelconcept wordt mogelijk.
Met één nieuw brandveilig trappenhuis is een efficiënte route ontstaan die maar liefst 3 trappen vervangt. De 17e eeuwse poort (Rijksmonument) ontsluit weer het oude smalle straatje, wat voor het oog geheel was dichtgeslibd. Met een constructief glasdak is deze entree adembenemend, en bedient de winkels: links een ruige jeansstore met tailor-atelier en rechts de ‘Maison’ met dameskleding en bar.
De planvisie accommodeert een nieuwe levensfase van het retail-vastgoed voor volgende generaties.

Monument van Energielabel G naar A

Met het energieconcept verdwenen ook detonerende installaties van het dak, en uit het straatbeeld. Voorheen hielden verlichting, koeling en cv ‘elkaar aan de praat’. Door na-isolatie en nieuwe installaties en ledverlichting wordt het energieverbruik bijna 50% gereduceerd.
De glazen overkapping tussen de monumenten draagt bij als warme schil: energielabel A.

woningbouw Son en Breugel

Thomas Kemme — Fri, 05 Jan 2024 14:41:00 +0000

Met de komst van de A50 is de oude 4-baans provinciale weg door Son en Breugel een boslaan geworden. De woningbouwvraag is complex vanwege waardevolle bomen, het geaccidenteerde terrein en grote verschillen in koopprijs.

Boomsparend verkavelingsconcept

In 2003 kiest de gemeente voor een simpel verkavelingsconcept van Kemme en Kalliste op basis van het beeldkwaliteitplan van Buro Lubbers. Met een ‘ontwijkingsmodel’ worden bomen gespaard en reageert de bebouwing op de omstandigheden. Uiteindelijk zijn er 30 woningen in 5 typen en ruim 40 varianten ontworpen.

Particulier opdrachtgeverschap

Met particulier opdrachtgeverschap in gedachte konden kopers kiezen voor architect en baksteenkleur. Elk huis kon anders zijn en tevoren was het eindresultaat niet precies bekend. Om dit bij de makelaar inzichtelijk te maken is een interactief keuzeprogramma ontwikkeld. Uiteindelijk is er een skyline neergezet, waarbij het bos goed zichtbaar blijft in het straatbeeld. Dat gaf de nieuwbouwwijk direct grote kwaliteit.

Koningin Julianaplein Vaals

Thomas Kemme — Mon, 11 Dec 2023 14:19:19 +0000

In september 2016 is het Koningin Julianaplein feestelijk geopend. Dit nieuwe plein zal menig wandelaar voor het eerst van de Maastrichterlaan richting Von Clermontplein naar boven lokken. Hoofdrolspelers zijn hier het oude gemeentehuis met in het verlengde een L-vormig appartementenblok, deze maken het plein.

Stedenbouwkundig

Op de hoek van de Tyrellsestraat verrast ons gebouw. Met lichte knik wordt de blik omdehoek gezogen richting Kopermolen, naar een prachtig gebied, voor vele toeristen nieuw.
Ons kleine bouwblokje zoekt aansluiting bij waardevolle gegevens zoals de rooilijn van de Lindenstraat en naastgelegen horeca en bij de richting van 18e eeuwse weverijmuren. Het staat als een spil midden op het plein wat het bedient. De natuursteen bestrating kan a.h.w. doorlopen tot in het gebouw. Het overdekte terras, de binnenruimte en de hoge serre, vormen één etablissement achter glas met gefilterd zonlicht. De bakstenen gevels van Deense grijze wasserstrich passen sjiek bij het gemeentehuis.

Woningen

Het energielabel van de woningen is A++, met een extra hogere isolatiewaarde van dak, spouwmuur en vloer, 3-dubbele beglazing en vloerverwarming. Op het schuine dak ontbreken nog de photovoltaïsche panelen. De appartementen hebben woonkamer met open keuken, 2 slaapkamers, badkamer met toilet, een een gastentoilet. Door de spoiler met bergingen krijgt het dakterras beslotenheid, en hier kan een groot fleurig zonnescherm aan worden bevestigd.

Stationsplein Maastricht

Thomas Kemme — Sun, 10 Dec 2023 15:00:49 +0000

MTD landschapsarchitecten vroeg onze bijdrage in het ontwerpteam voor de ondergrondse rijwielstalling van station Maastricht. Het project van Gemeente Maastricht, NS en ProRail bestaat ook uit pleitbestrating, toegangen tot de fietsenstalling, wijziging bushaltes, de mogelijk toekomstige tramlijn, verlichting, straatmeubilering en nieuwe bomen.

In de Stationsstraat biedt een open paviljoen toegang met ‘tapis-roulants’, en is overdekt met een glasdak. Het ruimtelijk concept is van MTD landschapsarchitecten. De kelder met bijna 3000 plaatsen en een Fiets-Servicewinkel is door Sweco (v/h Grontmij) ontworpen.

Architectonische beleving

In opdracht van Gemeente Maastricht hebben wij samen met MTD de architectonische beleving tussen ‘straat en onderwereld’ uitgewerkt tot in het interieur van de kelder. In 2015 maakte een ‘walkthrough’ of wandeling door de ‘pointcloud’ de toekomst inzichtelijk voor Bureau Spoorbouwmeester en de welstandscommissie. Het Technisch Ontwerp is UAV-GC aanbesteed; bouwstart 2016; oplevering en feestelijk opening 29 januari 2018.

Junior High School Namibië

Thomas Kemme — Thu, 07 Dec 2023 15:40:00 +0000

In de Caprivi-strook ligt Bukalo in een van de armste delen van Namibië. De stichting TASK (The African School Key) heeft hier een ‘ambachtschool’ gebouwd. Vier lokalen waar jongens en meisjes les krijgen, kinderen die na de basisschool buiten de boot dreigen te vallen omdat voortgezet onderwijs te hoog gegrepen is. TASK wil ze een kans geven, en in Bukalo grijpt men dat met beide handen aan. Onderwijzers zijn opgeleid aan UNAM-universiteit in Katima Mulilo.

Nsundane Junior High is in 2015 geopend en TASK heeft de school volgens afspraak 10 jaar gesteund met onderhoud, uitbreiding van de gebouwen én lesmaterialen, maar niet met gebruiksgoederen. ‘Wél de hamer niet de spijkers’.

TASK kent geen ‘strijkstok’. Alle ingebrachte gelden zijn gebruikt voor het realiseren van de school. Bestuurders of medewerkers van de stichting kregen geen vergoeding. Jaarlijks is een accountantsverklaring opgesteld. TASK was met grote regelmaat aanwezig, en in 2025 functioneert de school zelfstandig met veel leerlingen en inmiddels ook al veel afgestudeerden.

ontwerp-oplevering 2012-2015
filmpje op ‘vocational school in Bukalo’
opening 10 april 2015 op ‘NBC-journaal (Namibian Broadcasting Corporation)’

transformatie appartementen De Hey-Acker

Thomas Kemme — Sat, 02 Dec 2023 08:57:00 +0000

Naast de brug over de Waal, de kerk en de molen, is ook het voormalig bejaardenhuis De Hey-Acker beeldbepalend in Beneden-Leeuwen. Deze BRUUT uit 1969 lijkt met zijn bovenbouw op ‘pilotis’ te zweven boven het maaiveld. Kenmerkend zijn de repeterende elementen van betonbanden, balkons en oranje zonneschermen. Deze moderne karakteristiek, de rigide bouwstructuur en het grote volume vindt lang niet iedereen mooi. Maar het gebouw is nog prima en genereus voor tal van functies. Voor de opdrachtgever dus reden om zorgvuldig met dit gebouw om te gaan en het te transformeren van ‘100 kleine kamers’ tot 46 zelfstandige appartementen. Duurzaam hergebruik want sloop is niet meer van deze tijd.

Met 3,8m breedte voldoen de kamers niet aan eisen van deze tijd, maar door samenvoegen van ‘2 naar 1’ ontstaan prima appartementen met een woon- en een slaapkamer, keuken en volwaardig sanitair. Ook de balkons worden a.h.w. samengevoegd en vernieuwd met behoud van ritmiek en in relatie met de achterliggende gevelpuien. Elke woning heeft dus zicht op tuinen, het dorp en het Land van Maas en Waal.

Hoewel transformatie binnen het uitgangsbudget mogelijk is, bouwvergunning in 2023 verleend is, en de bestekken en offertes klaarliggen, werd in 2024 besloten om van gunning af te zien vanwege nieuw financieel inzicht. Langs de Waal in een Natura-2000 gebied, en met de in 2024 gewijzigde Woningwet vormt het bedenken van een stedenbouwkundig alternatief zonder kapitaalvernietiging een forse uitdaging

hortus conclusus

Thomas Kemme — Fri, 01 Dec 2023 08:57:00 +0000

De hortus conclusus, of omsloten tuin, is een groene architectonische buitenruimte die ons blijft fascineren. Bij een wandeling door een binnenstad lopen we wel eens langs een tuinmuur waarbij je je afvraagt wat zich hierachter bevindt en ons nieuwsgierig maakt. De boomkruin die over de tuinmuur groeit doet vermoeden van een weelderige groene binnenplaats, een oase in de stad.

In de vroege middeleeuwen maakten kloosters een omsloten tuin die naar de hand van de mens werd gezet. De buitenwereld was immers een nog niet ontgonnen woestenij.

prijsvraag De Heus-terrein Den Bosch

Thomas Kemme — Tue, 08 Jan 2002 13:00:00 +0000

Resultaat van deze inzending was een eervolle vermelding. Het juryrapport noemde de inzending voor de prijsvraag een mooi statement.

“Het hek gaat op slot. Gebouwen worden afgesloten en bestrating verwijderd. 2x per jaar kan je intekenen op een herfst- of lente-‘safaritocht’ met ‘bushmaaltijd’ daarna in de Verkadefabriek.

Minister aan de Kamer: “ontheffing [kan worden] verleend voor het op termijn mogen verwijderen van tijdelijke natuur (ex artikel 75 Flora- en faunawet) omdat deze plaats moet maken voor de definitieve bestemming.” 10 jaar tijdelijke natuur is mogelijk zonder wijziging van wet- of regelgeving.

Zo wordt nadeel van een stagnerende economie tot voordeel. De stad is niet gediend met elkaar beconcurrerende initiatieven nu de spoeling dun is.

Geen potentieel versnipperen, maar rendement toevoegen. Vanuit de trein markeert woest groen een stadsentree. Vrije natuur wordt onderdeel van ‘het stadse’. Silo’s overwoekerd met klimplanten; ‘pioniersoorten’ van beschermde dieren en planten vestigen zich; de BAM houdt monumentenwacht. Gemeenschapsbelangen zijn gewaarborgd, zoals ongebruikte spullen op zolder bewaard. Herbestemming wordt niet geforceerd, want die komt na 10 jaar vanzelf.

juryrapport: “mooi statement / de ontwerper durft buiten de kaders te denken”.